Skip to main content

Projekty w których biorą udział uczniowie naszego Liceum:

Projekty w których biorą udział uczniowie naszego Liceum:

Klasa I: średniowiecze PL: Piastowie- m. podstawowy, cz. 1

Spis tematów (i notatki w skrócie)

  • 5. 1. Prahistoria ziem polskich
  • 5. 2. Początki państwa polskiego
  • 5. 3. Polska pod panowaniem Bolesława Chrobrego
  • 5. 4. Kryzys państwa pierwszych Piastów
  • 5. 5. Odbudowa państwa piastowskiego
  • 5. 6. Rozbicie dzielnicowe w Polsce
  • 5. 7. Państwo i społeczeństwo w czasach wczestnopiastowskich


T: 5*P - czyli (Nie) Prawdopodobna Prehistoria i początki państwa Polskiego (pełne pytajników?) 



1. CELTOWIE I GERMANIE NA ŚLĄSKU CIESZYŃSKIM
  • Plemiona celtyckie i ich mobilność: Celtowie byli bardzo mobilni, czego świadectwem były liczne najazdy m.in. na Rzym i Grecję, prowadzone przez wodzów o imieniu Brennus.
  • Kultura puchowska: Odkrycia z Wzgórza Zamkowego w Cieszynie potwierdzają obecność ludności kultury puchowskiej, identyfikowanej z celtyckim plemieniem Kotynów.
  • Działalność Kotynów: W I w. p.n.e. i I w. n.e. zamieszkiwali Śląsk Cieszyński, słynąc z produkcji wyrobów żelaznych i złotych monet.
  • Migracja na południe: W I w. n.e. odeszli na południe przez napór nowych grup z północy. Kluczowi byli potężni Goci, którzy opuszczając Pomorze Gdańskie i idąc wzdłuż Wisły na Ukrainę, wywołali te ruchy.
  • Koniec obecności: Ostatecznie w wyniku wojen markomańskich Kotynowie opuścili Karpaty, udając się do rzymskiej prowincji Dalmacji.
  • Germanie: W II-III w. n.e. nad Górną Wisłą (m.in. pod Skoczowem) mieszkały plemiona germańskie Wandalów lub Lugiów, co potwierdzają ślady osadnictwa kultury przeworskiej.
2. SŁOWIANIE
  • Pierwsze wzmianki: Pojawiają się w źródłach bizantyjskich ok. połowy VI wieku.
  • Opinia Prokopiusza: Opisywał ich jako brutalnych, podstępnych, żyjących w nędznych chatynkach i pławiących się w brudzie.

  • Spór o Praojczyznę: Trwa dyskusja, czy były nią ziemie polskie, czy pogranicze Białorusi i Ukrainy. Argumenty za ich dawną obecnością tutaj to:

    Różnice antropologiczne: Średniowieczni Słowianie różnili się budową ciała, co dowodzi długiej adaptacji do lokalnych warunków (dłuższej niż od VI w.).
    • Argumenty za teorią autochtoniczną (rodzimą):
    • Różnice antropologiczne: Średniowieczni Słowianie byli bardzo zróżnicowani pod względem budowy ciała. Sugeruje to, że musieli zamieszkiwać oddalone od siebie tereny znacznie dłużej niż tylko od V–VI wieku, by ich organizmy zdążyły zaadaptować się do lokalnych warunków środowiskowych.
    • Ciągłość biologiczna: Badania sugerują biologiczną ciągłość zasiedlenia ziem polskich (oraz terenów innych Słowian zachodnich i wschodnich) przynajmniej od czasów rzymskich, co podważa tezę o nagłej i gigantycznej wędrówce ludów w VI wieku.
  • Ciągłość biologiczna: Badania wykazują ciągłość zasiedlenia ziem polskich od czasów rzymskich, co obala tezę o nagłej, wielkiej wędrówce.
  • Biali Chorwaci: Ok. VI wieku ziemie Górnego Śląska (i być może Małopolski) zamieszkiwali tzw. Biali Chorwaci.
3. AWAROWIE I GOŁĘSZYCE
  • Teza prof. Idziego Panica: Badacz twierdzi, że początki Cieszyna mogą sięgać legendarnego roku 810. Rok ten, choć uznawany za legendarny, jest zbliżony do czasu realnego powstawania najważniejszych grodów w regionie, kiedy miało dojść do wielkiego powstania Słowian przeciw Awarom i budowy, zakazanych wcześniej, grodów. 
    • Teza prof. Idziego Panica: Wybitny historyk prof. Idzi Panic stawia tezę, że początki Cieszyna mogą faktycznie sięgać legendarnej daty założenia miasta – roku 810. Weryfikacja legendy: Rok ten, uznawany dotąd za czysto legendarny, okazuje się według badań prof. Panica zbliżony do rzeczywistego czasu powstawania najważniejszych grodów w tym regionie. Według podań założycielem miasta był książę Cieszymir.
  • Legenda o założeniu: Założycielem miał być książę Cieszymir, językoznawcy twierdzą, że od niego pochodzi naprawdę nazwa miasta Cieszyna (a nie od słowa Cieszyć [się])
  • Pierwsze grody: Drewniane osady słowiańskie powstały w Kocobędzu–Podoborze i Międzyświeciu, a później także na Górze Zamkowej.
  • Kontekst Awarów: Od 796 roku Słowianie buntowali się przeciw Awarom (pokonanym przez Karola Wielkiego) i budowali grody obronne przed ich kontrakcjami.
  • Plemię Gołęszyców: To oni prawdopodobnie budowali te grody. Byli słowiańskim plemieniem zamieszkującym pogranicze Śląska, Moraw i Małopolski: Śląsk Cieszyński, Opawski i okolice Wodzisławia.



  

  


  
https://www.youtube.com/watch?v=pBWwsgEumOg&pp=ygUbemFjesSFxYLEmSB3IHBvc2NlIHBpYXN0w7N3 ; https://www.youtube.com/watch?v=apMIgj0pi-U&list=PLBJEVn1h83HxvCVusUnwJqCoHIZed96Rt&ab_channel=ThrashingMadPL

5. 2. Mieszko I - pan państwa pytajników

'5. 2. Początki państwa polskiego

Histeryczny TOP (najważniejsze zagadnienia):

  1. Piastowie - Wikingowie, Morawianie czy potomkowie piasta kołodzieja?
  2. Dagome Judex, co to za Polska która nie ma granic (i Cieszyna!)
  3. Na złość Niemcom - Będziemy chrześcijanami?
  4. Bolek Chabre (tj. waleczne) serce i sławetna impreza roku 1000: Ja ci dam ramię, a ty masz włócznię z gwoździem i kilka biskupstw (1000 lat biskupstwa we Wrocławiu)
  5. Kto odbudował Polskę (i postawił Rotundę w Cieszynie)? 

Jako powtórkę wiedzy z gimnazjum polecam:

https://youtu.be/pBWwsgEumOg ; https://youtu.be/JoJ7JipPj-o ; https://slideplayer.pl/slide/1285382/
      
Żródła, m.in.:  1.: Kultury archeologiczne na ziemiach polskich, w okresie ok. X w. p.n.e.- IV w. n.e.
Grafika powstała na bazie mapy: https://slowianowierstwo.wordpress.com/2016/05/10/ludy-slowianskie-zestawienie-kultur-od-neolitu-do-wspolczesnosci/
2.: Ziemie nad Odrą i Wisłą w czasach kształtowania się granic średniowiecznej Europy, 
wg relacji szpiegów Ludwika Niemca, twórcy "Niemiec" (państwa wschodniofrankijskiego). 


1. Państwo Polan z ośrodkiem w Gnieźnie
a. władzę sprawowała dynastia Piastów, wg tradycji rodowej byli to:
– Piast
– Siemowit
– Leszek
– Siemomysł
b. pierwszym historycznym władcą był Mieszko I
2. Kształtowanie się państwa polskiego za panowania Mieszka I  (962-992 r.)
a. oparciem dla księcia drużyna wojów
b. rozwój sieci grodów i powstawanie przy nich podgrodzi
c. państwo Mieszka I było monarchią patrymonialną – władca traktował państwo jako swoją własność

         
Źródło: Red is Bed, Facebook.

Obodrzyce zajmowali i łupili Hamburg sześć razy, Skandynawię wielokrotnie. Na przełomie XI i XII wieku,  epoka wikingów dobiegła końca, teraz to Słowianie Połabscy dominowali na zachodnim Bałtyku, ale nie tylko...


 

od 21;30  super podbój Wielkopolski z terenu Kalisza (dziadek) i Giecza (ojciec) i budowa fortec dzięki niewolnikom ; super: od 37 minutynajazd Węgrów na Morawy i ucieczka do PL? Siemowit synem Śwętoppełka II? UKRYTE GNIAZDO DYNASTII: Skąd pochodził ród Piastów?  | reż. Cozac
https://youtu.be/_wmBlXiK09Y?si=6joTjyljVye_Aor1&t=1290
miniej ważne: ok. 25 min - miecz Wichmana >>> w podzięce biskupstwo >>> miecz św. Piotra dar papieża dla Mieszka!!! https://youtu.be/JyCBPt4mnP0?si=5hsxBV3-BdndqeS-&t=1543

3. Chrzest Mieszka I
a. zawarcie sojuszu z Czechami i  małżeństwo Mieszka I z Dobrawą
b. przyjęcie chrztu w 966 r. (?)
c. skutki przyjęcia chrztu
– chrzest został przyjęty za pośrednictwem Czech – Mieszko uniknął nadmiernych wpływów Niemiec (?)
– Polska stała się członkiem wspólnoty państw chrześcijańskich,
– Mieszko zrównał się z innymi władcami chrześcijańskimi
– Polska znalazła się w zachodnim kręgu cywilizacyjnym – przyjęcie alfabetu łacińskiego
d. utworzenie biskupstwa misyjnego w Poznaniu – biskup Jordan

Mieszko został prawdopodobnie ochrzczony w Magdeburgu w 965 roku. W tym samym czasie negocjował bowiem z cesarzem sojusz przeciwko Wieletom taką tezę stawia prof. Tomasz Jurek z Poznania. I najpewniej ma rację. 
4. Kształtowanie się terytorium państwa polskiego za panowania Mieszka I
a. podbój południowej Wielkopolski, Kujaw i Mazowsza
b. wojny z  Wieletami o wpływy na Pomorzu Zachodnim (Wichman)
c. zwycięska bitwa pod Cedynią z wojskami margrabiego Hodona – 972 r.
d. opanowanie ziemi lubuskiej – uzyskanie granicy z Niemcami
e.  małżeństwo z Odą – córka rządcy marchii północnej (po śmierci Dobrawy)
f. zerwanie sojuszu z Czechami i odebranie im Śląska
g. przyłączenie ziemi krakowskiej
5. Dagome iudex
a. pierwszy dokument określający granice państwa polskiego
b. powierzenie państwa opiece papieskiej
 
Galeria ilustracji
Praca ze źródłami:
Państwo Mieszka I wg przekazu Ibrahima ibn Jakuba'

  • 1. TEORIA RODZIMA (AUTOCHTONICZNA) – ok. 70% poparcia w nauce
    • Argumenty Galla Anonima: Kronikarz z XII w. podkreślał lokalność i swojskość protoplasty rodu (Piasta), co miało legitymizować Piastów jako naturalnych panów tej ziemi.
    • Gwałtowny rozwój: Dopiero od lat 20. X w. w Wielkopolsce zaczęły masowo powstawać grody (Poznań, Giecz, Grzybowo, Ostrów Lednicki).
    • Ekonomia przemocy: Mieszko I budował państwo, wykorzystując handel niewolnikami do finansowania sieci grodów i drużyny.
    • Wiarygodność: Najbardziej spójna z danymi archeologicznymi, choć "geniusz" Mieszka i nagłość budowy państwa budzą pytania o zewnętrzne inspiracje.
  • 2. TEORIA WIELKOMORAWSKA (PROF. P. URBAŃCZYKA) – ok. 15% poparcia w nauce
    • Kluczowa teza: Państwo Piastów założyli uciekinierzy z Państwa Wielkomorawskiego po jego upadku na początku X w., przenosząc gotowe wzorce państwowe (know-how).
    • Argument imienniczy: Mieszko nadał synowi imię Świętopełk – typowe dla władców Wielkich Moraw, prawdopodobnie po przodku-uchodźcy.
    • Chrześcijaństwo: Prof. Urbańczyk twierdzi, że Mieszko mógł urodzić się w rodzinie chrześcijańskiej z Moraw i zostać ochrzczony jako dziecko (belka z kościoła datowana po 941 r.).
    • Ślady materialne: Morawska nazwa Poznania, cmentarzysko na Sołaczu oraz gród w Gilowie (forpoczta morawska na Dolnym Śląsku).
    • Słabość: Brak jednoznacznych dowodów pisanych na ucieczkę morawskich elit akurat do Wielkopolski.
  • 3. TEORIA SKANDYNAWSKA (WIKINGOWIE) – ok. 5-15% poparcia w nauce
    • Inspiracja: Fakt, że Ruś, Normandia i Anglia zostały założone przez "władców z importu".
    • Dokument Dagome Iudex: Mieszko występuje tam pod imieniem Dagome, które brzmi germańsko/skandynawsko (np. Dago).
    • Archeologia: Znaleziska broni i grobów komorowych typu skandynawskiego na ziemiach polskich.
    • Weryfikacja: Zabytki te pochodzą głównie z czasów Bolesława Chrobrego. Oznacza to, że Wikingowie byli elitarnymi najemnikami (drużyną), a nie założycielami dynastii.

Chrzest



  • Mity a rzeczywistość...
  • Sejm RP w 2019 roku przyjął ustawę ustanawiającą Święto Chrztu Polski. Święto ma na celu „upamiętnienie chrztu Polski dokonanego 14 kwietnia 966 r., zważywszy na doniosłość decyzji Mieszka I, cywilizacyjną wagę tego wydarzenia, kluczowe znaczenie dla rozwoju naszej Ojczyzny, a jednocześnie znikomą obecność tego historycznego faktu w społecznej świadomości". 
  • https://medievalheritage.eu/pl/strona-glowna/zabytki/polska/ostrow-lednicki/

  • Jaką wizję początków Polski miały całe pokolenia Polaków wychowanych w XX wieku? Taką jaką przedstawiono m.in. w filmie faburalnym Gniazdo (1974)
  • "Mieszko, władca lokalnych plemion Polan, wbrew woli ojca przygotowuje się do starcia przeciwko Germańskiemu Imperium. Ale aby uratować swoich poddanych musi znaleźć sposób, aby ochrzcić cały naród.
  • W przededniu bitwy pod Cedynią król Mieszko I wspomina wydarzenia, które miały miejsce po śmierci jego ojca Siemomysła. Siemomysł był pogańskim władca lokalnych plemion, któr robił wszystko, aby ocalić swoje ziemie od niemieckiej kolonizacji, ale zawsze bał się otwartego konfliktu z chrześcijańskimi Niemców sądząc, że będzie to miało katastrofalne skutki dla jego poddanych. Jego syn Mieszko nie zgadza się z taką wizją świata - chętnie rzuciłby wyzwanie Niemcom, aby ostatecznie wyznaczyć granicę ziem Polan. Ale jedynym sposobem, aby to osiągnąć było przyjęcie wiary katolickiej. Ponieważ nie było możliwości przyjęcia jej od Niemców Mieszko znajduje sposób na dołączenie do chrześcijańskiej Europy poprzez ślub z czeską księżniczką Dobrawą. Przez ten manewr odebrał pretekst do dalszych ataków niemieckim arystokratóm, którzy traktowali takie wypady jak krucjaty przeciwko poganom. Jednak margrabia Odo I Östmark odmówił zaakceptowania takiego rozwoju spraw i starcie z Polanami było nieuniknione".
  • >>> Ale - jak się okazuje - to wierutne bzdury!
  
O religii Słowian: Bałwochwalcy, że wielu bogów i każdy osobny ; chrzest, najlepsze od 20-25 min: https://youtu.be/A14FjQvRk4c?si=bU_E3xzri8GceE9S&t=1229 ; https://www.youtube.com/watch?v=flXKMT9pWk8&ab_channel=FilmyHistoryczne

  • Najważniejsze daty dotyczące Chrztu i budowy pństwa polskiego

  • 963- klęska Mieszka I w walce z Wieletami (Wolinianamim) i Wichmanem; śmierć brata Mieszka I brat księcia.
  • 965- przybycie Dobrawy;
  • - w tymże roku: zjazd w Magdeburgu, sojusz Mieszka z Cesarstwem; chrzest Haralda Sinozębego i Mieszka z rąk Cesarza Ottona I (?)
  • 966- symboliczna data chrztu "Polski" (ta wówczas nie istniała!)
  • 967- decydujące zwycięstwo nad Wolinianami (możliwe dzięki posiłkom czeskim); śmierć Wichmana
  • 972 - graniczny zatarg polsko-niemiecki; w rezultacie Bitwa pod Cidynią. Mieszko wraz ze swoim bratem Czciborem pokonał wojska margrabiego Marchii Łużyckiej Hodona
  • 973- dopiero wtedy powstaje biskupstwo w Pradze






Bitwa pod Cedynią - słynna bitwa, której nie było!

[tzn. bitwa się odbyła, ale nie w takiej formie jak to przedstawiamy; de facto była ale nic o niej nie wiemy!]
Brednie (tudzeż zbyt daleko idące rozważania i na siłę przyklejane interpretacje) na temat bitwy pod Cedynią są dosyć rozpowszechnione, np. na Wikipedii, czy kanałach YT: https://youtu.be/tYhXcAPfkmg?t=157

  • "Przebieg starcia [pod Cidine] nie jest bliżej znany, chociaż poświęcano mu sążniste artykuły i książki. Co wiemy z zupełną pewnością? Bruno z Kwerfurtu podkreślał, że Mieszko odwołał się do podstępu, Thietmar natomiast zanotował, że bitwa dzieliła się na dwa ściśle rozdzielne etapy. Najpierw Polacy ponieśli klęskę, potem zaś – zwyciężyli ścigających ich Niemców. 
  • Historycy wyciągają z tych wątłych przesłanek wniosek, że piastowski książę zastosował tę samą taktykę, która przyniosła mu triumf przed pięcioma laty, w decydującym starciu z Wolinianami. Wówczas Mieszko podzielił swoją armię na dwie części i pozorując ucieczkę jednego z oddziałów, uderzył przy wykorzystaniu drugiego na tyły przeciwnika. Teraz postąpił chyba podobnie.
  • Wiele więcej o samej bitwie nie da się powiedzieć. Wszystko inne, co przez lata pisano o tym starciu, to już tylko domysły czy wręcz luźne fantazje. Nie są znane detale starcia. Nie da się opisać rzeźby pola bitwy, choć ze swobodą robili to dawniej domniemani znawcy tematu. Uczciwie rzecz biorąc, nie można nawet powiedzieć, gdzie stoczono tę potyczkę.
  • Tylko tyle… i aż tyle
  • https://historia.wikia.org/pl/wiki/Bitwa_pod_Cedyni%C4%85
  • https://ciekawostkihistoryczne.pl/2019/01/02/bitwa-pod-cedynia-972-czy-naprawde-bylo-to-wielkie-starcie-w-ktorym-polacy-po-raz-pierwszy-przelamali-teutonska-bute/
  • https://ciekawostkihistoryczne.pl/2019/01/10/lokalizacja-bitwy-pod-cedynia-gdzie-naprawde-stoczono-slynna-bitwe/
  • Bitwa pod Cedynią- fundamentem polskiej tożsamości, zob.: https://koperlo.blogspot.com/2021/04/historia-w-kulturze-i-1.html




Czy w roku 966 istniała Polska? Nie! Nie było jej nawet 100 lat później! Państwo to ja - mógł powiedzieć Mieszko Pan!

  • Mówiąc o chrzcie Polski trzeba mieć świadomość, że ową „Polskę” utożsamia się z Mieszkiem i jego dworem. Nie jest to nieuzasadnione. Pierwszy historyczny władca naszego kraju bardziej był państwem, niż Ludwik XIV, który zwykł przecież mówić, że państwo to on. Dlatego kraju położonego między Odrą, Wisłą i Wartą nie nazywano Polską, lecz po prostu państwem Mieszka lub państwem gnieźnieńskim – jak określono go w dokumencie Dagome iudex. 
  • Nazwy państw pojawiają się później, kiedy nazywanie krajów od imion ich władców stało się kłopotliwe. Państwem Bolesława można było na przełomie X i XI wieku nazwać zarówno Polskę jak i Czechy, obydwoma krajami rządzili przecież Bolesławowie. Nazewnictwo nie zmieniało charakteru państwa. Nadal było ono po prostu prywatną własnością jego władcy. Nie było więc abstrakcyjną wartością dla jego mieszkańców, których „polskość” oznaczała nie tyle przywiązanie do tradycji i historii co po prostu wierność księciu lub królowi.
  • Kiedy zatem państwo odrywa się od władcy? Proces ten rozpoczyna się wraz z rozbiciem dzielnicowym. Rozwój miast i napływ osiedleńców z terenów Czech i Niemiec zaczyna uświadamiać różnice etniczne, a dążenia zjednoczeniowe pokazują, że Polska to coś więcej niż tylko książęca lub królewska własność. W rywalizacji o władze w Krakowie coraz większe znaczenie zaczynają zaś mieć lokalni możni i rycerstwo, o których względy kandydaci do tronu zaczynają zabiegać. Nie bez znaczenia jest też epizodyczne wyjście poza dynastię Piastów i chwilowe objęcie władzy przez czeskich Przemyślidów. Tym samym państwo zaczęło stawać się czymś odrębnym od władcy, wartością nadrzędną wobec władzy. Monarchia Łokietka i Kazimierza Wielkiego nie jest już typowym państwem patrymonialnym. Kształtuje się pojęcie Korony Królestwa, w której król jest okazjonalnym „urzędnikiem” sprawującym władzę. Choć władza ta nadal ma sakralny charakter, to nie wiąże się już tak silnie z własnością jak jeszcze w czasach Mieszka.
  • Tym samym możemy powiedzieć, że najpóźniej w XIV wieku Polska staje się już państwem, które darzy się sentymentem niezależnie od sprawującego władzę. 
  • Polska uzyskuje tym samym swoją własną odrębną, abstrakcyjną tożsamość. Pogłębienie tego procesu następuje po śmierci Jadwigi Andegaweńskiej. Zarówno Jagiełło jak i jego potomkowie sprawują już władzę z woli możnowładców, a nie ze względu na swoje urodzenie. Tym samym właścicielem państwa przestają być władcy, a stają się ich poddani, od których woli władza była uzależniona. Tym samym rozpoczyna się kształtowanie narodu, świadomego swojej odrębności i wartości, definiującego swoją godność i prawa. Był to czas, w którym zwykło się mówić iż „lex est rex” – „prawo jest królem”.
  • Naród czy narody?
  • Oczywiście nie wszyscy poddani byli do tego procesu włączeni. Ponad 90% społeczeństwa funkcjonowała poza systemem politycznym. (...)"
  • Czytaj więcej: https://old.histmag.org/dlugie-narodziny-polski-13140


Dagome iudex - tak to jest gdy się przepisuje bez zrozumienia tekstu!

 
  • W tym dokumencie, spisanym po łacinie, Mieszko oddaje swoje państwo pod papieską opiekę. Jaki cel mialo wysłanie owego pisma do papieżai jaka był ajego odpowiedź - tego nie wiemy., ponieważ oryginalny dokument nie zachował się do naszych czasów. 
  • Najstarszy znany regest pochodzi z roku 1099. Jest bardzo dokładną kopią tekstu zapisanego przez kardynała Deusdedita. Kardynał Deusdedit nie zdawał sobie sprawy, że tekst odnosi się do Polski i podejrzewał, że jego sygnatariuszem są władcy Sardynii (puto autem Sardos fuisse), do czego skłoniło go wymienienie aż 4 wystawców.
  • Z dokumentem tym wiążą się również inne problemy badawcze. 
    • Nie jest jasne, dlaczego Mieszko I występuje tam jako sędzia Dagome („Dagome iudex”)
    • - przypuszczenie, że: „Dagome iudex” to przekręcony przez kopistę/skrybę piszącego pod dyktando Ego Mesco dux – „Ja, książę Mieszko”
    • - Funkcjonuje również hipoteza, iż Dagome to ligatura imienia Dagobert (które władca miałby przyjąć na chrzcie) i Mieszko (Dagome jako połączenie Dagobert oraz Mesco);
  • Wymienione w dokumencie Dagome iudex punkty odniesienia, przy pomocy których można nakreślić granice państwa Mieszka I:
    • Schinesghe – prawdopodobnie Gniezno (jak uważa większość historyków) lub Szczecin (według min. archeologa Przemysława Urbańczyka i językoznawcy Stanisława Rosponda);
    • Morze Bałtyckie prawdopodobnie na części gdańskiej lub całe Pomorze (longum mare)[b]
    • Prusy (Bruzze / Pruzze );
    • Ruś (Russe / Russae);
    • Kraków (Craccoa / Raccoa / Graccoa );
    • rzeka Odra (flumen Oddera / Oddere);
    • Alemure – prawdopodobnie Ołomuniec nad Morawach lub całe Morawy; lub inne miejsce;
    • Milsko (Milze / Mulze) – ziemia zamieszkana przez łużyckie plemię Milczan, wschodnia część Górnych Łużyc z Budziszynem, ale bez Miśni.
  • "Dagome iudex jest, mimo to, bardzo ważnym źródłem geograficznym wczesnych dziejów Polski, (...)
  • Uważa się, że wszystkie wymienione punkty w regeście oznaczają raczej nazwy terytoriów, a nie szczegółowych miejsc. Tym samym uważa się Craccoa za ziemię krakowską, a nie miasto. Podobnie odnosi się do nazwy Alemure, którą to badacze skłonni są raczej zakwalifikować jako Morawy [lub Niemcy - przyp. WG.], a nie Ołomuniec czy inne miasta".



 
2.: Rekonstrukcja słowiańskiego grodu Groß Raden w Meklemburgii.
3: Pogranicze sasko-słowiańskie około roku 1000 (ryc. Hoodinski, CC BY-SA 3.0).
https://wielkahistoria.pl/tysiac-lat-temu-ziemie-slowianskie-siegaly-az-po-labe-co-stalo-sie-z-rdzennymi-mieszkancami-wschodnich-niemiec/?fbclid=IwAR0zRDtbV0UeDb13SSKJhds491FJ4a6cAMNnCDC5OZ-Y9CCnnZfSD5dx4X4




Grody

  • Giecz
  • Gall Anonim w swoich kronikach określał Giecz jako "sedes regni principales", a więc główny gród książęcy. Dopiero współczesne wykopaliska archeologiczne odsłoniły ogrom i potęgę tego grodu, a historycy są niemal pewni, że mógl być tym pierwszym i najważniejszym grodem wczesnego państwa Piastów. We wsi można zwiedzać ruiny osady zwane Grodziszczkiem, na dnie dawno wyschłego jeziora. Widać kamienne fundamenty pałacu, zrekonstruowaną północną ścianę kościoła grodowego i wały. (...) Nieszczęściem Giecza był najazd czeskiego księcia Brzetysława w 1038 roku, który zrównał osadę z ziemią, podobnie zresztą jak wszystkie wielkopolskie grody.
  • Styl romański: W tym sezonie modny jest kamień
  • Wraz z początkami chrześcijaństwa do Polski dotarli nie tylko duchowni, ale także budowniczowie kościelnej architektury kamiennej. Tak zapanował styl romański. W kolebce państwa Piastów podstawowym budulcem był granit, początkowo w postaci otoczaków i łupanych płytek, a w miarę rozwoju sztuki budowlanej - także jako regularnie obciosane kostki. Do wyrobu ozdobnych detali architektonicznych stosowano sprowadzany z południa Polski piaskowiec. Zaprawy murarskie i tynki sporządzano z wapienia i gipsu.

  • Grzybowo
  • Dziś to niewielka wieś, ale ponad 1000 lat temu stał tu gród równy potęgą Poznaniowi i Gnieznu. W latach 20. lub 30. X w. miał zaledwie 40 metrów średnicy, ale po wszystkich rozbudowach jego powierzchnia osiągnęła niemal pięć hektarów! Gród był otoczony wałem, którego wysokość sięgała dziewięciu metrów (to wysokość trzypiętrowego budynku). Gród w Grzybowie był więc większy niż ten w Gnieźnie. A to według archeologów świadczy o jego randze. Mógł to być w zamierzchłych czasach jeden z grodów centralnych tworzącego się państwa Piastów. Tym bardziej że odkryto tu sporo dawnych przedmiotów luksusowych, importowanych, takich jak paciorki ze szkła i bursztynu (również z karneolu, minerału o jaskrawej pomarańczowej lub czerwonej barwie), grzebienie, a także przedmioty z poroża i srebra. Do grodów centralnych zaliczały się [Grzybowo], Poznań, Gniezno, Giecz i Ostrów Lednicki. Grzybowo miało też swoje wojsko, świadczą o tym znalezione kółka kolczug, groty strzał i oszczepów.

  • Ostrów Lednicki
    • "(...) Z wysokości platformy widokowej na zachodnim brzegu jeziora dostrzec można w jego wodach dwa rzędy pali, na jakich opierała się średniowieczna przeprawa [przeprawę spalił książę czeski Brzetysław I podczas swego niszczycielskiego najazdu na ziemie polskie w 1038 r.]. Most, którym wiodła droga do Poznania, o długości 440 m i szerokości 6 m, był najokazalszą budowlą inżynieryjną na terenach środkowej Słowiańszczyzny i świadectwem siły i znaczenia państwa pierwszych Piastów. Jak ustalili dendrologowie, drzewa na jego budowę – ok. 3 tys., głównie dębów – ścięto zimą 963/64 r. W tym samym czasie powstał także 197-metrowy most „gnieźnieński” łączący gród ze wschodnim brzegiem jeziora.
    • Pozostałości obu mostów archeolodzy odkryli dzięki badaniom podwodnym ponad pół wieku temu i nadal je badają. Ale równie sensacyjnym, a z historycznego punktu widzenia szczególnie doniosłym odkryciem było odsłonięcie w latach 80. XX wieku w ruinach dawnej kaplicy pałacowej dwóch zagłębień o kształcie połówek krzyża – jedynych na ziemiach polskich basenów chrzcielnych. Podobnie zbudowanych baptysteriów nie odkryto ani w Gnieźnie, ani w Poznaniu. To mocna poszlaka, że symboliczny akces Polski do chrześcijańskiej Europy, poprzez przyjęcie chrztu przez Mieszka I, dokonał się właśnie na Ostrowie Lednickim – uważają zwolennicy owej hipotezy. Dowodów na jej potwierdzenie jednak nie ma i najprawdopodobniej nie będzie.
    • Pewne jest natomiast, że Ostrów Lednicki to jedno z najważniejszych miejsc w dziejach naszego kraju, siedziba księcia i dostojników państwa, centrum kultu religijnego, strategicznie położony ośrodek obronny i gospodarczy. (...) na wiele stuleci zapomniany. Jeszcze w pierwszej połowie XIX w. kolejny właściciel wyspy, pruski osadnik, dostrzegł w średniowiecznych murach źródło taniego budulca i wywiózł z niej 400 furmanek kamienia. (...)
    • (...) Pierwsza, niewielka osada Polan, gród 40-metrowej ledwo średnicy powstała tu na początku X w. Do imponujących rozmiarów rozbudował ją Mieszko I. Za pierwszych Piastów gród o powierzchni ok. 2,5 ha chroniony był potężnym drewnianym wałem o konstrukcji rusztowej wypełnionym ziemią i kamieniami polnymi, o wysokości 12 i długości ok. 500 m. Dziś jeszcze wznosi się do 8 m nad powierzchnię gruntu.
    • W obrębie wałów za czasów Mieszka I powstały dwie monumentalne na owe czasy preromańskie budowle – pałac książęcy oraz kościół grodowy. Palatium, o murach z „okrzesków”, czyli łupanych płytek kamiennych, prostokątna budowla o wymiarach 32 na 14 m, połączona ze zbudowaną na planie krzyża greckiego kaplicą dworską – baptysterium, stało się wzorem dla innych podobnych rezydencji wznoszonych w tym okresie na ziemiach Piastów. Skromniejszy jest kościół grodowy, jednonawowy, wzniesiony z otoczaków kamiennych. W jego wnętrzu odkryto sześć grobów, w których pochowano prawdopodobnie m.in. zmarłych młodo synów Bolesława Chrobrego. Sam Chrobry, jak chce tradycja, przyszedł na świat właśnie na lednickiej wyspie.
    • O znaczeniu grodu w piastowskiej Polsce świadczą oprócz kamiennych murów liczne „zabytki ruchome”. Kolekcja militariów, łącznie prawie 300 eksponatów, zgromadzona w Muzeum Pierwszych Piastów – w tym wyjątkowej klasy hełm i kolczuga, miecze z pracowni nadreńskich, zdobione srebrem groty włóczni i 160 toporów – należy do najbogatszych zbiorów wczesnośredniowiecznej broni w Europie.
    • Najcenniejszym zabytkiem sakralnym jest stauroteka – relikwiarz przeznaczony do przechowywania drzewa z krzyża chrystusowego – wykonana mistrzowską ręką bizantyjskiego prawdopodobnie złotnika z pozłacanej blachy brązowej i oprawiona w gagat, czyli czarny bursztyn. Zachował się także skrawek tkaniny, w który zawinięta była relikwia – jedna lub dwie niewielkie drzazgi".
    • https://regiony.rp.pl/archiwum/8292-wyspa-pierwszych-piastow
  • Poznań
    • Poznań stolicą Państwa Piastów? Pierwszy kamienny pałac w tej części Europy powstał jeszcze w "czasach pogańskich"?!
    • Do łask wróciła teoria, zgodnie z którą właśnie Poznań, a nie Gniezno, był stolicą państwa Mieszka I. A w każdym razie – był nią na samym początku panowania księcia. To tutaj Dobrawa przybyła z Czech i tu spędziła pierwsze, burzliwe lata pobytu w Wielkopolsce. Tu też, jak się zdaje, w odkopanej dopiero co pałacowej kaplicy, Mieszko przyjął chrzest. (...)
    • Kaplica miała nawę o powierzchni zaledwie dziesięciu metrów kwadratowych. Nawet malutką rotundę na wzgórzu zamkowym w Cieszynie, jedną z najstarszych wciąż stojących świątyń w Polsce, należałoby w porównaniu z nią uznać za giganta.
    • W Poznaniu mszy mogło jednocześnie słuchać kilka osób, ale na pewno nie cały dwór, czy choćby bezpośrednie otoczenie władcy. Poza tym budynek zupełnie nie pasuje do reszty konstrukcji. Robi takie wrażenie, jakby został na siłę dołączony do już istniejącego – lub budowanego – pałacu. I chyba można z pełną powagą potraktować przypuszczenie, że właśnie tak się stało.
    • Pierwszą łopatę wbito chyba jeszcze w 965 roku, jeśli w pierwotnym układzie w ogóle nie znalazło się miejsce na kaplicę.
    • Wyczyn godny króla. Czy pałac w Poznaniu powstał gdy Mieszko wciąż był poganinem?



Warto zobaczyć też: 

  • https://youtu.be/apMIgj0pi-U
  • https://www.youtube.com/watch?v=Av6iNQRIpNs&ab_channel=CoZaHistoria
  • https://youtu.be/giGlXO74Bu4

 
https://www.youtube.com/watch?v=Av6iNQRIpNs&ab_channel=CoZaHistoria ; https://youtu.be/giGlXO74Bu4 ; https://youtu.be/apMIgj0pi-U



5. 3. Święty Wojtek i nie-święty, za to waleczny Bolek (czyli patron i pierwszy król Polski).

Siedem powodów, dla których Bolo był wielki kolo!
Narodziny Potęgi, czyli Polska pod panowaniem Bolesława Chrobrego.


  • polecam: https://www.swiatksiazki.pl/outlet-narodziny-potegi-wszystkie-podboje-boleslawa-chrobrego-6565137-ksiazka.html 
 

Św. Wojciech - człowiek, którego śmierć zmieniłalosy milionów ludzi nad Wisłą https://youtu.be/ToaRumKe_0A ; https://www.youtube.com/watch?v=cs9X2RiKb2E&ab_channel=Fundacja%C5%9Awi%C4%99tokrzyskaGoryHistorii


'1. Przejęcie władzy przez Bolesława Chrobrego po śmierci Mieszka I – 992 r.
2. Chrystianizacja kraju i działalność misyjna
a. rozwój sieci kościołów w Polsce
b. męczeńska śmierć biskupa Wojciecha podczas misji chrystianizacyjnej do Prusów
c. kanonizacja biskupa Wojciecha – Gniezno stało się celem pielgrzymek'
św. Wojciech:
- to jego "zwłoki" zaprowadziły Cesarza Ottona III do Gniezna
- spędził tylko kilka miesięcy w Polsce
- jego śmierć była na rękę Chrobremu
- był ważniejszy martwy niż żywy dla Bolesława Chrobrego
3. 'Zjazd gnieźnieński
a. pielgrzymka Ottona III do grobu św. Wojciecha w Gnieźnie – 1000 r.
b. ustanowienie metropolii gnieźnieńskiej
– arcybiskupem został brat św. Wojciecha – Radzim Gaudenty
– Gniezno zostało siedzibą arcybiskupstwa
– trzy nowe biskupstwa w Kołobrzegu, Krakowie i Wrocławiu zostały włączone do metropolii gnieźnieńskiej
– biskupstwo poznańskie zachowuje niezależność do śmierci biskupa Ungera
c. Otton III uznał Polskę za jeden z członów uniwersalnego cesarstwa
d. Otton III przekazał Bolesławowi Chrobremu władzę nad Kościołem w Polsce

4. Ekspansja terytorialna za Bolesława I Chrobrego
a. stosunki polsko-niemieckie pogorszyły się po śmierci Ottona III i wstąpieniu na tron Henryka II
b. wybuch wieloletniego konfliktu polsko-niemieckiego (1002-1018)
c. zajęcie przez Bolesława I Chrobrego Łużyc, Milska i Miśni
d. opanowania przez Bolesława Chrobrego Czech, Moraw i Słowacji
e. obrona Niemczy – 1017 r.
f. wojny polsko-niemieckie zakończył pokój w Budziszynie – 1018 r.
– Polska zachowała Milsko i Łużyce
– cesarz zobowiązał się do udzielenia posiłków Bolesławowi I Chrobremu na planowaną wyprawę kijowską
g. wyprawa kijowska – 1018 r.
– (krótkotrwałe) pozbawienie władzy Jarosława Mądrego i osadzenie na tronie kijowskim Świętopełka – zięcia Bolesława Chrobrego
– przyłączenie Grodów Czerwieńskich do Polski

5. Koronacja królewska Bolesława I Chrobrego – 1025 r.
a. wzmocnienie pozycji władcy
b. podkreślenie suwerenności Polski
c. zrównanie władcy Polski z królami niemieckimi

6. Organizacja państwa Bolesława I Chroberego
a. państwo Bolesława I Chrobrego było monarchią patrymonialną
b. w rękach monarchy spoczywała władza wojskowa, administracyjna, sądowa i prawodawcza
c. władca sprawował władzę, podróżując z dworem po kraju
d. obronność kraju
– drużyna książęca
– pospolite ruszenie
– grody
Pracuj ze źródłami:
Zjazd gnieźnieński według Galla zwanego Anonimem
Potęga Bolesława Chrobrego w świetle Kroniki Galla'


 
Źródła: Wikipedia CC BY ; 3.0

 





Św. Wojciech i św. Bruno



  • Ambicje i Wojny Bolesława:

  • 0. ok. 999 zajmuje Śląsk, w tym ziemię Gołęszyców (zajmując Śląsk Cieszyński odcina dostawy czeskie dla Ktrakowa, który zajmuje rok późnijej  [teza M. Morysa Twarowskiego]
  • 1. Wojny polsko-niemieckie: 1002-1018 - Mecz o panowanie nad Odrą i Łabą
      • a) I. połowa: 1002-1005: 3:2 (1:0, krainy Serbów Łużyckich; 2:0 Czechy, 3:0 Morawy + Słowacja; Cesarz kontratakuje: 3:1 utrata Czech; 3:2 Niemcy pod Poznaniem, utrata Pomorza); 
    • - zajęcie ziemi sojusznika Ekkeharda
    • - Bolesław wezwany do Mersenburga; może zatrzymać Milsko i Łużyce za cenę trybutu (Miśnie ma odddać) zamach na życie Bolesława i podejrzenia w stronę Henryka II, w drodze powrotnej spustoszenie ziem Miśni
    • - Chrobry popiera bunt Bolesława Rudego przeciw władcy Czech; pomaga mu zdobyć koronę; rok później Bolesław zwany Okrutnym zostaje wezwany przez Mieszka do Krakowa, gdzie zostaje następnie oślepia go i sam zajmuje Czechy, Morawy i Słowację (1003)
    • - Chrobry odmawia na żądania cesarza by złożyć mu trybut
    • - Cesarz uderza na Czechy; Chrobry cudem ratuje się, ale w walce ginie m.in. brat św. Wojciecha, Czechy Chrobry bezpowrotnie traci (książe Jaromir składa hołd Henrykowi)
    • - wojska Cesarza (we współpracy z Wiletami i Czechami) docierają pod Poznań; obie strony są wycieńczone walką, zawarto więc pokój, na mocy którego Chrobry traci większość zajętych na zachodzie ziem
    • - Pomorze odpada od Polski, biskupstwo w ruinie
      • 1007-1013: Chrobry 
    • ....
      • 1015-1018
    • =- wojska cesarskie zaatakowały latem 1015 w trzech grupach, które dzięki wysiłkom polskich obrońców nie zdołały się połączyć połączenia. 
    • Sasi na północy oraz Czesi na południu musieli się wycofać. 
    • Mimo przekroczenia Odry również centralna grupa cesarska przystąpiła do odwrotu przez Śląsk. 
    • bitwa: Po opuszczeniu przez Henryka II jego wojsk, w kraju Dziadoszan (między środkowym Bobrem a Odrą), doszło do największej bitwy otwartej w toku wojny. 
    • Na osłabioną armię z zasadzki uderzyli Polacy. Niemcy ponieśli ciężkie straty. 
    • Był to sukces taktyczny, moralny i prestiżowy, jako że było to pierwsze (i największe) zwycięstwo Polaków w walnej bitwie z wojskami niemieckimi w toku wojwojen z Henrykiem II.  
    • Obrona Niemczy - lato 1017
    • Trwające trzy tygodnie oblężenie skończyło się jednak całkowitym niepowodzeniem. Przeszło do legendy, ze względu na nieustępliwość obrońców. 
    • Rozstrzygające starcie podczas wyprawy cesarza Henryka II na Polskę w 1017. 
    • Mimo spustoszenia Śląska, wobec przeciwdziałania Polaków wojska cesarskie nie zdołały przeprawić się przez Odrę. 
    • Porażka zmusiła cesarza do odwrotu, a w konsekwencji do zakończenia wojny
    • 1018: pokój w Budziszynie konczy trwające kilkanaście lat wojny niemiecko-polskiej.
  • Więcej o wojnach z Niemcami: Historia na Szybko https://youtu.be/TyvUJ06g4rQ?t=11


Polska Królowa Wikingów
Świętosława, kobieta która spaliła żywcem kandydatów do swej ręki (w tym Harald Grenske - ojca przyszłego Olafa Świętego)

  
Polska Królowa Wikingów. Historia Bez Cenzury: https://youtu.be/2oUDCXl3zC0?t=16
https://www.youtube.com/watch?v=ApG62icoVjc&ab_channel=JDBrickProductions

Audycja: 12 minut opowieści o Bolesławie  - Największy wojownik spośród 33 pokoleń Piastów) Bolesław Chrobry – władca, który budził strach i grozę 







 




Mieszko II i Kazimierz O. 

 

Dlaczego podręczniki historyczne (i Wikipedia) "kłamią" (tj. ewidentnie wprowadza wbłąd) w sprawie zajęcia Ślaska i Małopolski przez Mieszka??

  • To temat na długą dyskusję. W skrócie: wpłynął na to autorytet jednego profesora (Gerarda Labudy), z któym przez całe lata nikt nie śmiał polemizować; 
  • tymczasem co trzeba wziąć pod uwagę: 
  • 1) Alemure z Dagome iudex to zepsuta Alemanie, a nie Ołomuniec; 
  • 2) w Dagome iudex został spisany nie ok. 991, tj. w przededniu śmierci Mieszka, ale w latach: 985-99 (a więc możliwe że po jego śmierci, żeby, np. wspierać roszczenia do polskiej korony synów Ody)
  • 2) Kraków jest wówczas poza państwem gnieźnieńskim, 
  • 3) co mówią źródła?
  • a) Kraków pojawia się państwie gnieźnieńskim dopiero  - za panowania Chrobrego w 1000 r. (tak twierdzi współczesny wydarzeniom bp Thietmar), 
  • 3b) Kosmas podaje jako zajęcie Krakowa rok 999, ale jest to źródlo o ponad wiek późniejsze (pochodzi  z XII w.) i obok dobrych danych zawiera też ewidentnie bałamutne. 
  • 4) Na domniemanie polskich badaczy co do zajęcia Krakowa w 989 wpłynął autorytet prof. Labudy, który "twórczo konfabulował" (o przemieszaniu się kartek z notatkimi Kosmasa o 10 lat, co wykazał prof. Sikorski) i grzeszył anachronizmem (postrzeganie Śląska i Małopolski jako całości w X wieku). Ale że tak twierdził prof. Labuda, to nikt nie miał odwagi cywilnej i intelektualnej, by to podważać.



  • Święci* a Polska       *24 sztuki patronów kraju

  • Kilka lat po męczeńskiej śmierci św. Wojciecha jego drogą podąży Bruno z Kwerfurtu, 
  • W 1009 roku na ziemi Bolesława Chrobrego spoczywało już 24 męczenników:
    • święty Wojciech
    • pięciu braci męczenników.
    • arcybiskup Brunon z Kwerfurtu z 17 toważyszami
  • Wszyscy oni - zdaniem współczesnych - mieli stać się obrońcami tworzącej się Polski. Jak pisał - oczywiśceie jeszcze za życia - św. Brunon, to dzięki cudom czynionym przez pięciu świętych braci Henryk nie pokonał Chrobrego w 1005 roku. 
  • "Mój Panie […] Czyż król wraz z poganami i chrześcijanami nie wkroczył do tego kraju z [całą] potęgą państwa? Cóż stało się wtedy? Czyż święty Piotr, którego lennikiem się mieni, i święty męczennik Wojciech nie wystąpili jako obrońcy? Gdyby nie chcieli pomóc, nigdy pięciu świętych męczenników, którzy krew przelali i [budząc] bojaźń Bożą liczne cuda czynią, po zabiciu nie spożywałoby w jego kraju" Czytaj więcej: https://histmag.org/Kosciol-i-polityka-Brunon-z-Kwerfurtu-i-jego-tragedia-7421
  • Kim był Brunon?
  • Był przyjacielem Polski, misjonarzem Węgrów, koczowników nad Morzem Czarnym, a także plemion litewskich
  • "Pod koniec zimy 1009 roku – 14 lutego albo 9 marca – gdzieś na pograniczu Polski, Litwy, Prus i Rusi zginął z rąk pogan człowiek niezwykły. Znali go cesarze: Otto III i Henryk II, papieże: Sylwester II i Jan XVII, przyjaźnił się z nim Bolesław Chrobry. Bywał na dworze księcia ruskiego Włodzimierza Wielkiego, a podobno także na dworze króla węgierskiego Stefana I Świętego.
  • Bruno z Kwerfurtu oddał życie za sprawę, w którą głęboko wierzył. Tę wiarę dokumentują jego dzieła pisarskie, a zwłaszcza słynny list do Henryka II, który był manifestem antywojennym, mającym nakłonić niemieckiego króla do zaprzestania walki z Bolesławem Chrobrym i zwrócenia się przeciw poganom. Bruno propagował idee pokoju pomiędzy chrześcijanami. Chciał, by państwa chrześcijańskie pozostawały w zależności od cesarza rzymskiego, ale przy zachowaniu szerokiej autonomii. W ten sposób powstałaby w obrębie Imperium Christianum swoista konfederacja krajów połączonych ideami braterstwa i poszanowania odrębności oraz wzajemnej pomocy przeciw wrogom zewnętrznym.
  • Bruno z Kwerfurtu nie brał udziału w wyprawie Ottona III do Polski. Gdy dotarła do niego wiadomość o śmierci św. Wojciecha, porzucił karierę dworską i w 998 roku osiadł w dawnym klasztorze zabitego na rzymskim Awentynie. Wkrótce jednak żarliwa pobożność skłoniła go do przyłączenia się do wspólnoty o dużo ostrzejszej regule, a co ważniejsze − przygotowanej z myślą o działalności misyjnej. W 1001 roku Bruno znalazł się wśród eremitów w Pereum koło Rawenny, zgromadzonych tam przez św. Romualda. Dołączył do nich jako mnich nienazwany z imienia syn Bolesława Chrobrego.
  • Wspólnota eremicka szykowała się do misji ewangelizacyjnej na północy.
  • Mnisi Benedykt i Jan (i współbracia) osiedli w Międzyrzeczu, przy granicach pogańskich Luciców i Pomorzan. Podobnie jak początkowo św. Wojciech chcieli nawracać Słowian połabskich.
  • W tym samym czasie na polecenie Ottona III Bruno wystarał się od papieża o nominację na biskupa. Co też się stało.
  • Tymczasem w Międzyrzeczu doszło do tragedii – rabusie, podnieceni wiadomościami o pieniądzach rzekomo podarowanych przez księcia, wtargnęli do eremu i zabili zakonników. Wstrząśnięty śmiercią przyjaciół Bruno napisał o nich utwór znany jako Żywot pięciu braci polskich.
  • "Ponieważ pomiędzy Henrykiem II a Bolesławem Chrobrym wybuchła wojna, Bruno nie mógł się udać do Polski. Celem jego działalności misyjnej stały się Węgry, a następnie ok. 1007 roku skierował się do Pieczyngów nad Morze Czarne. Misja powiodła się dzięki wsparciu księcia kijowskiego Włodzimierza: Bruno nawrócił część koczowników i wyświęcił dla nich biskupa.

  • W 1008 roku Bruno pierwszy raz zjawił się w Polsce (niekiedy twierdzi się, że był w niej już w 1005 roku i może też w 1007 roku). Trwała wówczas wojna z Henrykiem II, ale nie było walk. Misjonarz chciał uzyskać trwały pokój i wysłał do niemieckiego władcy list-manifest, w którym napisał: Jeśliby ktoś […] powiedział, że do tego księcia [tj. Bolesława Chrobrego] odnoszę się z uczuciem wierności i serdecznej przyjaźni, prawda to. Rzeczywiście kocham go jak duszę moją i więcej niż życie moje.
  • Polski władca był filarem idei chrystianizacji pogan Europy Środkowej i poddania regionu wpływom Imperium Christianum, koncepcji skonstruowanej jeszcze na dworze Ottona III. Bolesław tej idei sprzyjał, a dla Brunona była ona sensem życia. Gdy zatem misjonarz nie doczekał się od Henryka II odpowiedzi na swój list, zdecydował się na wyprawę skrajnie niebezpieczną. W istocie jego ostatni utwór był pożegnaniem ze światem i z Henrykiem II, który przecież był jego seniorem.
  • Przed nastaniem wiosny, gdy mokradła odgradzające Polskę od terytoriów ludów bałtyjskich były zamarznięte, misjonarz udał się wraz z 18 towarzyszami do pogan. 
  • Nie znamy szczegółów wyprawy, miemy tylko, że "początkowo odniósł sukces: ochrzcił naczelnika plemiennego Nethimera wraz z 300 jego ludźmi. Później jednak inny lokalny przywódca kazał ściąć Brunona, a jego towarzyszy powiesić. Oszczędzono tylko Wiperta, którego oślepiono. Ciała niepogrzebanych męczenników wykupił Bolesław Chrobry.
  • Tak dokonał się los drugiego męczennika zabitego przez Bałtów, być może pierwszego misjonarza Litwinów. Jego dążenie do konwersji ludów bałtyckich okazało się przedwczesne. Można zarzucić Brunonowi oderwanie od rzeczywistości, zbytni idealizm, pamiętajmy jednak, że (trywializując powiedzenie Karola Marksa) to idee i ofiarność ich realizatorów tworzą rzeczywistość, choć czasami dużo czasu upływa między śmiercią idealistów a spełnieniem ich marzeń". https://historiapolskiilitwy.com/2020/10/14/bruno-z-kwerfurtu/


Źródła: Wikipedia Killroyus - Praca własna CC BY ; 3.0 https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/0a/Wojna_Polsko-Niemiecka_1109.png