Podsumowanie rozdziału IV
Początki średniowiecza
Cesarstwo bizantyjskie
1. Cesarstwo wschodniorzymskie (bizantyjskie) ze stolicą w Konstantynopolu przetrwało okres wędrówek ludów, a po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego stało się jedynym spadkobiercą starożytnego Rzymu.
2. Bizancjum, czyli cesarstwo bizantyjskie, było monarchią absolutną. Cesarz sprawował władzę również nad Kościołem, a jego dwór charakteryzował się niezwykłym przepychem i bogatym ceremoniałem.
3. Największy zasięg terytorialny Bizancjum osiągnęło w VI w. za panowania Justyniana Wielkiego, któremu udało się zająć Italię i Afrykę Północną. W tym samym okresie opracowano także Kodeks Justyniana.
4. W sztuce Bizancjum łączyły się wpływy greckorzymskie i wschodnie. W architekturze chętnie stosowano kopuły, a jako dekorację freski i mozaiki. W malarstwie religijnym największe znaczenie zyskały ikony.
5. Bizancjum odegrało ogromną rolę dla ocalenia dorobku naukowego i artystycznego świata starożytnego.
Narodziny i podboje islamu
1. Islam to monoteistyczna religia, którą w VII w. stworzył Mahomet. Wyznawcy islamu muzułmanie wierzą w jedynego boga Allacha, a samego Mahometa uznają za proroka. Jego nauki zawiera święta księga islamu Koran.
2. Początek ery muzułmańskiej wyznacza hidżra ucieczka Mahometa z Mekki do Medyny, w 622 r.
3. Pięć filarów islamu to: wyznanie wiary w Allacha, odmawianie modlitwy pięć razy dziennie, doroczny post, jałmużna na potrzeby ubogich, pielgrzymka do Mekki.
4. Pierwszymi wyznawcami islamu byli Arabowie. Dynamiczne podboje pozwoliły im do połowy VIII w. opanować rozległe terytoria Azji i Afryki oraz części południowej Europy (Hiszpanii).
5. Ekspansja arabska zakończyła się sukcesem dzięki sprawnej armii i łagodnemu traktowaniu podbitych ludów, których przedstawiciele często dobrowolnie przechodzili na islam.
6. Podboje arabskie doprowadziły do ożywienia handlu dalekosiężnego i wymiany osiągnięć cywilizacyjnych pomiędzy Dalekim Wschodem, Bliskim Wschodem i Europą.
Na gruzach Imperium Rzymskiego
1. Po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego jengo rytorium zostało rozdzielone na państwa plemla Największe spośród nich stworzyli: Ostrogoci (Italia), Frankowie (w Galii), Wizygoci (w Hiszpanii) i Wandalów!! (w Afryce).
2. W 496 r. Chlodwig, król Franków z dynastii Merowigów, jako pierwszy władca barbarzyński przyjął chrzest w obrządku katolickim, dzięki czemu został uznany papieża, a w jego państwie nastąpiła integracja Franków i zromanizowanej ludności galijskiej.
3. W kolejnych wiekach władza królewska w państwie Franków słabła, a o jego losach zamiast króla decydował«» wyższy urzędnik dworski majordom.
4. W 732 r. majordom Karol Młot w bitwie pod Poitiers pokonał siły arabskie, które najechały na ziemie Merowingów
5. W 751 r. pełniący tę funkcję Pepin Krótki odsunął od władzy ostatniego króla z dynastii Merowingów i został koronowany na króla Franków, rozpoczynając rządy dynastii Karolingów.
Imperium Karola Wielkiego
1. Wieloletnie panowanie następcy Pepina Krótkiego ! Karola Wielkiego (768814) wypełniały podboje i wojny z Longobardami i Arabami na południu oraz Awarami i Sasami na wschodzie. Ostatecznie granice jego państwa sięgały od Łaby do rzeki Ebro w Hiszpanii, j
2. Rozległe imperium Karola było podzielone na hrabstwa i nadgraniczne marchie, a w jego zarządzaniu opierano się na duchowieństwie.
3. Karol planował przywrócenie jednolitego cesarstwa rzymskiego, ale ostatecznie jego koronacja cesarska z 800 r. utrwaliła podział na cesarstwo zachodnie
i wschodnie (Bizancjum).
4. Za panowania Karola przeprowadzono reformę nauczania (zwiększono liczbę szkół, naukę oparto na podziale na trivium i quadrivium), przywrócono znajomość łaciny klasycznej, wprowadzono nowy krój pisma (minuskułę karolińską). Na nowo odkryto dorobek świata starożytnego (renesans karoliński).
Czasy Ottonów
1.Po śmierci Karola Wielkiego w 814 r. władzę w państwie Franków sprawował jego syn Ludwik Pobożny, który zmarł w 840 r., pozostawiając po sobie trzech synów.
2 Ich spór o władzę zakończył się w 843 r., kiedy zawarli oni traktat w Verdun, w którym podzielili państwo na trzy części: zachodnią objął Karol Łysy, centralną Lotar, a wschodnią Ludwik Niemiecki.
3 podział państwa okazał się trwały, a sami Karolingowie w kolejnym stuleciu wymarli. W 919 r. władzę w państwie wschodniofrankijskim objęli Ludolfingowie, co uznaje się za początek Niemiec. W 987 r. po władzę w państwie zachodniofrankijskim sięgnęli Kapetyngowie.
4 w latach 9361002 na tronie niemieckim zasiadało kolejno trzech władców o imieniu Otton. Pierwszy z nich prowadził ekspansję na wschód, pokonał Węgrów, a następnie koronował się w Rzymie na cesarza. Ostatni Otton III dążył do utworzenia cesarstwa uniwersalnego, a więc obejmującego cały świat chrześcijański. Działania te przerwała jednak jego nagła śmierć w 1002 r.
Feudalizm i społeczeństwo stanowe
1. Upadek cesarstwa rzymskiego doprowadził do załamania się miast i handlu. We wczesnym średniowieczu o pozycji społecznej decydowało posiadanie ziemi.
2. Przemiany sztuki wojennej prowadziły do wzrostu znaczenia jazdy i wyodrębnienia się grupy zawodowych wojowników rycerzy, którzy w zamian za służbę wojskową otrzymywali ziemię oraz władzę nad mieszkającymi tam chłopami.
3. W X w. na skutek osłabienia władzy centralnej na zachodzie Europy rozwinął się system feudalny oparty na osobistych relacjach pomiędzy seniorem i wasalem. W ramach aktu komendacji senior obiecywał wasalowi opiekę i nadawał mu ziemię, z kolei wasal zobowiązywał się służyć seniorowi pomocą zbrojną i radą.
4. W kolejnych wiekach utrwalił się podział stanowy: rycerstwo stało się grupą zamkniętą o określonych, dziedzicznych przywilejach i specyficznych normach zachowań, swoje szczególne prawa posiadało również duchowieństwo, a najliczniejszą grupę społeczną stanowili chłopi.
Pierwsze państwa Słowian
1. W IV—V w. Słowianie zamieszkiwali tereny dzisiejszej zachodniej Ukrainy, skąd w VI w. ruszyli na rozległe ziemie opuszczone przez Germanów. Stopniowo podzielili się na trzy wielkie grupy: zachodnią, wschodnią i południową.
2. Najwcześniejsze znane państwo Słowian to tzw. państwo Samona, które funkcjonowało w latach 623660. WIX w. powstało państwo wielkomorawskie, a w X w. państwo czeskie.
3. Z kolei na wschodzie pierwszymi słowiańskimi państwami były księstwa na Rusi, utworzone w początkach IX w. i rządzone przez dynastię Rurykowiczów.
4. Chrystianizacja Słowian rozpoczęła się w IX w., kiedy chrzest przyjęli władcy państwa wielkomorawskiego (822 r.). Ważną rolę w tym procesie odegrali Konstanty (Cyryl) i Metody, dwaj misjonarze z Bizancjum, którzy przetłumaczyli Biblię i liturgię na język słowiański i opracowali alfabet słowiański (głagolicę). Ostatecznie Słowianie zachodni znaleźli się jednak pod wpływem Kościoła rzymskiego, a Słowianie wschodni prawosławia.
Otton I i cesarzowa Edyta zostali przedstawieni na rzeźbie w katedrze w Magdeburgu. Choć cesarz koronował się na króla w Akwizgranie, to później najchętniej przebywał w Magdeburgu, niedaleko siedzib Słowian, z którymi toczył wojny.
- 6
- 7
- 8
- 8
- 4