Historia naszej szkoły (II LO im. M. Kopernika - i jego dwie matki karmicielki)

Ile lat ma nasza szkoła ponad 90? 125? A może 140? Czyli o dwóch matkach karmicielkach (Almae Matres).

Gmach dzisiejszego II LO im. M. Kopernika przed 1918 rokiem znajdował się na styku Kaiserin Elisabethstraße (ul. Cesarzowej Elżbiety) i Rudolfplatz (Plac. Arcyksięcia Rudolfa - syna Elżbiety). Fot.: Własne; Aleksander Dorda, Marek Fiedor i Stanisław Kawecki, Pomniki przyrody Cieszyna, Cieszyn 2019, dostępnej pod adresem:

Kaiserin Elisabethstraße. Widok na ul. Stalmacha, na końcu której znajdowała się pierwsza lokalizacja Gimnazjum Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego (z którego wywodzi się LO Kopernika), zob: https://fotopolska.eu/284133,foto.html?o=u1385&p=1

Widok z Erzherzog-Eugen-Strasse (dzisiejsza ul. Błogocka) na Kaiserin-Elisabeth-Strasse. W 1895 r. w narożnej kamienicy Alfonsa Mattera po lewej stronie swoją siedzibę miało pierwsze polskie prywatne gimnazjum, założone przez Towarzystwo Szkolne Polskie Księstwa Cieszyńskiego.

Historia budynku i szkoły

W 1879 roku zainaugurowano nauko w nowopowstałym pięknym, klasycystycznym budynku

mieścił on austryjacką, państwową szkołę ludową,
jej oficjalna nazwa brzmiałą Burger- und Volksschule for Madchen und Knaben;
czyli była to austryjacka, koedukacyjna miejska, szkoła ludowa (podstawowa).
z czasem została "powiększona", gdy przyłączono do niej Szkołę Wydziałową, która była odpowiednikiem, istniejącego do niedawna w Polsce Gimnazjum
nauka w niej odbywała się w języku niemieckim
wedle wspomnień wychowanków duch w szkołach był tak przepojony niemieckim patriotyzmem, iż 90% młodzieży wiejskiej, której rodziny mówiły po polsku, szkołę tę kończyło jako zdeklarowani Niemcy

kilka lat później również cieszyńscy Polacy zaczęli zabiegać o to, by ich dzieci uczyły się w ich ojczystym języku. Przez 10 lat trwała zbiórka pieniędzy na potrzeby stworzenia prywatnej placówki polskiej

Szkoła polska (prywatna) powstała w 1895 roku (dziś budynek LOTE; jej oficjalna nazwa to Polskie prywatne Gimnazjum Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego).
Po 1918 roku coraz mniej uczniów miały szkoły niemieckie a coraz więcej polskie,
Z tego powodu szkoła polska przeniosła się ok. 1924 roku do gmachu k.k. Albrechts Gimnazjum,
wtedy też przyjęła za patrona Antoniego Osuchowskiego (przyjaciela Henryka Sienkiewicza z którym przez wiele lat zbierali na ten cel środki w środowisku polskich patriotów zaboru rosyjskiego),

w 1929 roku doszło do podziału szkoły, kadry nauczycielskiej i uczniów. Dotychczasowy wicedyrektor wraz z częścią grona nauczycielskiego i klasy ścisłe "wyniosły" się ze szkoły!
uformowały Gimnazjum Przyrodnicze (Państwowe Gimnazjum Matematyczno-Przyrodnicze),

szkoła ta za siedzibę otrzymała gmach "Szkoły ludowej" z 1879 roku
klasy humanistyczne zostały na miejscu, kontynuując tradycje "Osucha"

Nowa szkoła po blisko dziesięciu latach dostała za patrona M. Kopernika (1938)

odtąd jej nazwa brzmiała formalnie Państwowe Gimnazjum i liceum Męskie im. Mikołaja Kopernika)

Początki i historia II LO im. M. Kopernika

Korzenie: II LO im. M. Kopernika wyrasta z długiej tradycji szkolnictwa na Śląsku Cieszyńskim.
Data powstania: Początki szkoły sięgają roku 1895, a formalnie 1929 roku.
Geneza: Szkoła powstała na mocy zarządzenia Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego poprzez podział Gimnazjum im. A. Osuchowskiego w Cieszynie.
Pierwsza nazwa: Państwowe Gimnazjum Matematyczno-Przyrodnicze.
Kolejna nazwa: Państwowe Gimnazjum i Liceum Męskie im. M. Kopernika.
Pierwotna siedziba: Gmach na rogu ul. Kochanowskiego i Placu ks. Londzina.
Przeprowadzka: Do obecnego budynku na Plac Wolności 7b szkoła sprowadziła się po II wojnie światowej.
W ciągu swojej około 100-letniej historii szkoła na trwałe wpisała się w pejzaż edukacyjny Cieszyna.

Fot. obrazu ze zbiorów MSC

Wydarzenia historyczne na Placu Wolności (1918 i 1988)
Przewrót w 1918 roku: W nocy 31 października 1918 roku na placu przed szkołą polscy oficerowie pod przywództwem porucznika Klemensa Matusiaka aresztowali austriackiego komendanta cieszyńskiego garnizonu, pułkownika J. Gerndta. Oficerowie udali się do biur komendy garnizonu, które mieściły się w budynku szkoły, gdzie pułkownik Gerndt zrzekł się funkcji i przekazał je Polakom.
Zmiana nazwy placu: Dla upamiętnienia tego faktu dawny Plac Rudolfa przemianowano na Plac Wolności.
Upamiętnienie: W 1988 roku, w 70. rocznicę tych wydarzeń, przed szkołą odsłonięty został Pomnik Niepodległości.

Zasłużeni profesorowie:

Lp. / Imię i nazwisko / Lata życia / Funkcja / przedmiot / Dlaczego zasłużony (element do doprecyzowania)

1 / Jan Wałach / 1884–1951 / Nauczyciel biologii / "Jeden z pierwszych; przedwojennych profesorów szkoły. Współtworzył podstawy nowoczesnego nauczania przedmiotów przyrodniczych w Cieszynie i odbudowywał gabinet biologiczny po zniszczeniach wojennych."
2 / Jan Chmiel / 1887–1977 / Nauczyciel matematyki i j. niemieckiego / "Wybitny polihistor i erudyta. Łączył rygor nauk ścisłych z humanizmem. Przetrwał trudne czasy zmian systemowych; pozostając autorytetem moralnym dla młodzieży."
3 / Julian Przyboś / 1901–1970 / Nauczyciel języka polskiego / Jeden z najważniejszych polskich poetów awangardowych XX wieku (awangarda krakowska). Jego praca w cieszyńskim liceum w latach 30. wywarła ogromny wpływ na życie kulturalne miasta i rozbudziła talenty literackie uczniów.
4 / Paula Wittenberg / 1901–1984 / Nauczycielka j. łacińskiego i rosyjskiego / "Legenda szkoły. Ocaliła tradycję klasyczną w okresie; gdy rugowano łacinę ze szkół. Słynęła z ogromnej surowości; ale i genialnego; skutecznego sposobu nauczania."
5 / Jan Krówka / 1906–1970 / Nauczyciel historii i logiki / "Przedwojenny harcerz; w czasie wojny zaangażowany w tajne nauczanie. Wychowywał młodzież w duchu prawdy historycznej i krytycznego myślenia; za co spotykały go naciski ze strony władz komunistycznych."
6 / Łucja Mone / 1908–1991 / Nauczycielka wychowania fizycznego / "Pionierka sportu szkolnego dziewcząt na Śląsku Cieszyńskim. Propagatorka turystyki górskiej; narciarstwa oraz zdrowego i aktywnego stylu życia."
7 / Helena Kohut / 1912–1999 / Nauczycielka języka niemieckiego / "Wybitna germanistka. Wychowała pokolenia uczniów w trudnym regionie pogranicza; ucząc języka sąsiadów bez uprzedzeń; kładąc nacisk na kulturę i literaturę piękną."
8 / Leopold Stoły / 1918–1995 / Nauczyciel fizyki i zajęć technicznych / "Twórca nowoczesnych (jak na tamte lata) pracowni technicznych i fizycznych. Rozwijał u uczniów myślenie inżynieryjne; zaszczepiając w nich pasję do nauk technicznych."
9 / Krystyna Szczurek / 1922–2012 / Nauczycielka matematyki / "Wieloletnia; niezwykle szanowana matematyczka. Cechowało ją anielskie podejście do uczniów; potrafiła wytłumaczyć najtrudniejsze zagadnienia i pełniła funkcję mentorki dla młodych nauczycieli."
10 / Paweł Barabosz / 1928–2009 / Nauczyciel matematyki / "Wychowawca wielu pokoleń olimpijczyków. Słynął z logicznego podejścia i wpajania uczniom; że matematyka to podstawa logicznego myślenia w życiu codziennym."
11 / Władysława Kaleta / 1929–2016 / Nauczycielka j. rosyjskiego i WF-u / "Niezwykle wszechstronna pedagog. Łączyła miłość do sportu z nauczaniem języka; dbając o wszechstronny – zarówno fizyczny; jak i intelektualny – rozwój swoich wychowanków."
12 / Bronisław Młyński / 1932–1992 / Nauczyciel historii / "Kształtował postawy patriotyczne w duchu prawdy. Choć uczył w trudnych latach PRL-u; potrafił przemycać fakty historyczne omijające oficjalną cenzurę; budując świadomość narodową młodzieży."
13 / Antoni Machalica / 1935–2014 / Nauczyciel biologii / "Wybitny dydaktyk i przyrodnik. Rozwijał u uczniów pasję do ochrony środowiska Beskidów; współorganizator obozów naukowych i wycieczek terenowych."
14 / Teofil Ćwikła / 1936–1990 / Nauczyciel geografii / "Wielki popularyzator krajoznawstwa i turystyki. Organizował liczne rajdy i wycieczki szkolne; ucząc młodzież miłości do geografii nie z podręczników; a z natury."
15 / Tadeusz Styrnalski / 1949–2011 / Nauczyciel historii / "Ceniony historyk; który potrafił zarazić swoją pasją. Skupiał wokół siebie młodzież zainteresowaną historią regionu (Śląska Cieszyńskiego); wychowując przyszłych naukowców i regionalistów."
16 / Tadeusz Kotas / 1953–2000 / Nauczyciel zajęć technicznych / "Wprowadzał szkołę w erę nowoczesności; kładąc nacisk na praktyczne umiejętności; politechnizację i pierwsze kroki z zakresu informatyki w szkole."
17 / Piotr Kohut / 1954–2015 / Katecheta / "Pierwszy długoletni katecheta szkoły po powrocie religii do placówek oświatowych w latach 90. Cieszył się ogromnym autorytetem; potrafił rozmawiać z młodzieżą na trudne tematy egzystencjalne; niezależnie od ich światopoglądu."
18 / Bożena Dróżdż (Kaleta) / 1962–2006 / Nauczycielka języka łacińskiego / Kontynuatorka wielkich tradycji klasycznych szkoły (dziedziczka linii Pauli Wittenberg). Utrzymała wysoki poziom nauczania łaciny i kultury antycznej na przełomie wieków.