Skip to main content

Projekty w których biorą udział uczniowie naszego Liceum:

Projekty w których biorą udział uczniowie naszego Liceum:

Sprawdzian: Sprawdzian: Europa i Polska VI-XI wiek - wersja dla geniuszy 2023



  •  38    6
  •  36    5+
  •  34    5
  •  32    4+
  •  29    4
  •  25    3+
  •  19    3
  •  16    2+
  •  11    2
  •  10    1+'


I:
  1.  CaB
  2. CbA
  3. AbC
  4. AbC
  5. CbA






Sprawdzian obejmuje w przybliżeniu następujące rozdziały i tematy "podręcznikowe": R. 4 i 5 (wybrane zagadnienia)

R. 4:

  1. CESARSTWO BIZANTYJSKIE
  2. EUROPA ZACHODNIA PO UPADKU CESARSTWA ZACHODNIEGO
  3. PAŃSTWO FRANKÓW ZA KAROLA WIELKIEGO
  4. EUROPA ZACHODNIA W CZASACH OTTONÓW
  5. SŁOWIANIE I ICH PIERWSZE PAŃSTWA
R. 5:
  1. Prahistoria ziem polskich
  2. Początki państwa polskiego
  3. Polska pod panowaniem Bolesława Chrobrego

Pradzieje ziem polskich i powstanie państwa Piastów - 

                • W praktyce zaliczają się do tego też mini-tematy, które omówiliśmy na marginesie powyższych:
                  • I. Kolejne fale barbarzyńców zalewają Europę (i budują państwa):
                    • A) Germanie niszczą Rzym i budują nową Europę na jego ruinach 
                    • B) Awarowie i Słowianie ich przybycie do Europy Środkowej Słowianie-podbój Europy i rozproszenie (Serbowie i Chorwaci, zaginiona "Biała Chorwacja"; pierwsze Państwo - Samona), 
                    • C) Wikingowie i Węgrzy (Arabów pomijamy :)
                  • Co w powyższych zagadnieniach jest ważne?
                    • Powinniśmy nt. każdego zagadnienia wymienić 3 najważniejsze fakty/zdarzenia (patrz proponowana niżej tabelka) i 3 ciekawostki.
                    • Ogólny ogląd sytuacji na bazie podsumowania w podręczniku i poniżej
                  • II. Pradzieje i początki Polski (w trzech zdaniach opisz dane zjawisko, podając maksymalnie dużo szczegułów, np. dat, nazwisk, nazw), na podstawie zeszytu (ew. linku: https://koperlo.blogspot.com/2022/05/klasa-i-sredniowiecze-pl-piastowie-m.html)
                    • II. prehistoria ziem polskich: 
                      • Celtowie i Germanie na Śląsku Cieszyńskim
                      • Wielkie Morawy i Gołęszyce
                    • Polska VIII-IX wiek: 
                      • Plemiona słowiańskie wg Geografa Bawarskiego, wymień przynajmniej 5 ( podpowiedź: wiele z nich miało siedziby na Śląsku) i datę powstania dokumentu
                      • Piastowie- 3 hipotezy pochodzenia
                      • Państwo Piastów, kiedy powstało i gdzie, skąd miało pieniądze na rozwój, 3 główne grody
                    • Mieszko I
                      • Chrzest? daty- jakie rozważamy? (podaj m.in. 2 z 3); czemu przyjęto, co wiemy, a co nie?
                      • Podboje Mieszka i jego przodków, jak zbudowali państwo? Jakie regiony podbili? (trzy regiony) Kto był ich głównym wrogiem a kto sojsznikiem? (trzy państwa)
                      • Dagome iudex, czemu ważne? co mówi? co wiemy?
                    • Bolesław Chrobry
                      • 7 "wielkich" cech, wypisz krótko 6 powodów dla któych możemy go nazywać wielkim; lub opisz szerzej 3 z nich, argumentując dlaczego
                      • św. Wojciech - życie i znaczenie w historii polski
                      • Zjazd Gnieźnieniski - przyczyny i przebieg
                      • Wojny, podboje - wymień 4 krainy podbite na dłuższy czas przez Chrobrego i 2 kraje z któymi toczył zacięte wojny, prowadząc na ich teren inwazje

                • Z Czego należy się przygotować?


                • Wykaz zagadnień / propozycji pytań:
                I. Zaznacz, które z wymieninych wydarzeń (procesów, etc.) miało miejsce wcześniej, 
                • (dla ułatwienia poniżej podano kolejność prawidłową)
                  • Wydarzenia "podręcznikowe": 
                    • detronizacja ostatniego cesarza Rzymu (Romulusa); Chrzest Chlodwiga i powstanie Paryża; panowanie Justyniana Wielkiego, podbój przez Bizancjum państwa Wandalów w Afryce i Gotów w Hiszpanii i Italii;
                    • panowanie Justyniana Wielkiego, przybycie Awarów i Słowian nad Dunaj; I. znane państwo Słowiańskie (państwo Samona nad Dunajem)
                    • misja Mahometa  ; bitwa pod Poitiers ; zdobycie Konstantynopola przez Turków
                    • Koronacja Karola I na Cesarza; Traktat w Verdun; misja Cyryla i Metodego ; 
                    • bitwa nad rzeką Lech; koronacja cesarska Ottona I; schizma wschodnia 
                    • rządy nad Frankami: Merowingów (Chlodwiga), Karolingów (Pepina Krótkiego, Karola I Wielkiego)
                    • życie i rządy: 
                      • a) Justynian, Karol Wielki, Otton III
                      • b) Piastowie: Piast, Siemowit, Lestek, Siemomysł, Mieszko I.
                      • c) Dobrawa, Bolesaław Chrobry, Mieszko II, Kazimierz Odnowiciel
                    • Przyjęcie chrztu przez władców: Wielkie Morawy (kilkukrotnie, ok.820-860), Czechów (831), Bułgarów (866), Polaków (966), Rusinów (988) - dokładnych dat nie trzeba pamiętać
                  • pierwsze najazdy barbarzyńskich ludów na "cywilizowaną" Europę:  
                    • (tu podano je parami, gdyż odbywały się "niemal" równocześnie)
                    • Germańskich Wandalów i Gotów oraz Hunów (V w.), Słowian i Awarów (VI w.); Bułgarów i Arabów (VII w.); Wikingów i Węgrów (IX-X w.)
                  • osiedlenie na Śląsku Cieszyńskim: 
                    • Celtowie=Kotynowie (I w. p.n.e.-I w n.e.); Germanie=Wandale (I-II w. n.e.?),  Słowianie, m.in. Gołęszyce (IX-X w.; wcześniej być może np. Biali Chorwaci - kwestia dyskusyjna)
                  • przynależność Śląska Cieszyńskiego do: 
                    • Wielkich Moraw, Polski, 
                  • podbój (pierwsze przyłączenie) przez Polskę: 
                    • Mazowsza / Pomorza (Wolin) / Śląska (w tym Cieszyńskiego) / Moraw i Słowacji / Grodów Czerwieńskich

                II. Zaznacz: "Prawda lub fałsz" na podstawie:

                • Podsumowanie rozdziału IV: Początki średniowiecza
                • "Cesarstwo bizantyjskie
                • 1. Cesarstwo wschodniorzymskie (bizantyjskie) ze stolicą w Konstantynopolu przetrwało okres wędrówek ludów, a po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego stało się jedynym spadkobiercą starożytnego Rzymu.
                • 2. Bizancjum, czyli cesarstwo bizantyjskie, było monarchią absolutną. Cesarz sprawował władzę również nad Kościołem, a jego dwór charakteryzował się niezwykłym przepychem i bogatym ceremoniałem.
                • 3. Największy zasięg terytorialny Bizancjum osiągnęło w VI w. za panowania Justyniana Wielkiego, któremu udało się zająć Italię i Afrykę Północną. W tym samym okresie opracowano także Kodeks Justyniana, wtedy też pojawiają się w źródłach po raz pierwszy Słowianie i Awarowie.

                • Na gruzach Imperium Rzymskiego
                • 1. Po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego na jego rytorium zostało rozdzielone na państwa plemienne. Największe spośród nich stworzyli: Ostrogoci (Italia), Frankowie (w Galii), Wizygoci (w Hiszpanii) i Wandalowie (w Afryce).
                • 2. Ok. 500 r. Chlodwig, król Franków z dynastii Merowigów, jako pierwszy władca barbarzyński przyjął chrzest w obrządku katolickim, dzięki czemu został uznany papieża, a w jego państwie nastąpiła integracja Franków i zromanizowanej ludności galijskiej.
                • 4. W 732 r. majordom (prawa ręka władcy Franków) Karol Młot w bitwie pod Poitiers pokonał siły arabskie, które najechały na ziemie Franków
                • 5. Niemal dwadzieścia lat później, pełniący tę funkcję, Pepin Krótki odsunął od władzy ostatniego króla z dynastii Merowingów i został koronowany na króla Franków, rozpoczynając rządy dynastii Karolingów.
                •  
                • Imperium Karola Wielkiego
                • 1. Wieloletnie panowanie następcy Pepina Krótkiego - Karola Wielkiego (768-814)  wypełniały podboje i wojny z Longobardami i Arabami na południu oraz Sasami i Awarami na wschodzie. Dzięki klęsce, którą zadał Awarom doszło do wielkiego buntu Słowian przeciw nim, co - zdaniem prof. Idziego Panica - przyczyniło się do powstania starego Cieszyna ok. 800 roku naszej ery. Ostatecznie granice państwa Karola Wielkiego sięgały od Łaby do rzeki Ebro w Hiszpanii.
                • 2. Rozległe imperium Karola było podzielone na hrabstwa i nadgraniczne marchie, a w jego zarządzaniu opierano się na duchowieństwie.
                • 3. Karol planował przywrócenie jednolitego cesarstwa rzymskiego, ale ostatecznie jego koronacja cesarska z 800 r. utrwaliła podział na cesarstwo zachodnie i wschodnie (Bizancjum).
                • 4. Za panowania Karola przeprowadzono reformę nauczania (zwiększono liczbę szkół, naukę oparto na podziale na trivium i quadrivium), przywrócono znajomość łaciny klasycznej, wprowadzono nowy krój pisma (minuskułę karolińską). Na nowo odkryto dorobek świata starożytnego (renesans karoliński).
                •  
                • Czasy Ottonów
                • 1.Po śmierci Karola Wielkiego w 814 r. władzę w państwie Franków sprawował jego syn, a następnie jego trzech synów (wnuków Karola).
                • 2 Ich spór o władzę zakończył się w 843 r., kiedy zawarli oni traktat w Verdun, w którym podzielili państwo na trzy części: zachodnią objął Karol Łysy, centralną Lotar (stąd nazwa Lotaryngia), a wschodnią Ludwik Niemiecki.
                • 3 Podział państwa okazał się trwały. W X wieku Karolingowie wymarli, a państwo wschodniofrankijskie przekształciło się w Niemcy, a zachodniofrankijskie we Francję.
                • 4 W latach 936-1002 na tronie niemieckim zasiadało kolejno trzech władców o imieniu Otton. Pierwszy z nich prowadził ekspansję na wschód, pokonał Węgrów, a następnie koronował się w Rzymie na cesarza. Ostatni Otton III  dążył do utworzenia cesarstwa uniwersalnego, a więc obejmującego cały świat chrześcijański. Działania te przerwała jednak jego nagła śmierć w 1002 r.
                •  
                • Pierwsze państwa Słowian
                • 1. W IV—V w. Słowianie zamieszkiwali tereny dzisiejszej zachodniej Ukrainy, skąd w VI w. ruszyli na rozległe ziemie opuszczone przez Germanów. Stopniowo podzielili się na trzy wielkie grupy: zachodnią, wschodnią i południową.
                • 2. Najwcześniejsze znane państwo Słowian to tzw. państwo Samona, które funkcjonowało w latach 623-660. WIX w. powstało państwo wielkomorawskie, a w X w.  państwo czeskie.
                • 3. Z kolei na wschodzie pierwszymi słowiańskimi państwami były księstwa na Rusi, utworzone w początkach IX w. i rządzone przez pochodzącą ze Skandynawii dynastię Rurykowiczów.
                • 4. Chrystianizacja Słowian rozpoczęła się w IX w., kiedy chrzest przyjęli władcy państwa wielkomorawskiego (822 r.). Ważną rolę w tym procesie odegrali Konstanty (Cyryl) i Metody, dwaj misjonarze z Bizancjum, którzy przetłumaczyli Biblię i liturgię na język słowiański i opracowali alfabet słowiański (głagolicę). Ostatecznie Słowianie zachodni znaleźli się jednak pod wpływem Kościoła rzymskiego, a Słowianie wschodni prawosławia.


                • Jako powtóekę polecam film:
                  "Z otchłani pradziejów" https://youtu.be/yirPqnRtFUw?t=1192,
                  Film omawia kolejno m.in. obecność na ziemiach polskich: 
                  • Celtów (ok. 28-33 min.), 
                  • Germanów (od 33-33 min.), w tym Wandalów i Gotów (od ok. 40 min); 
                  • a także o: Hunach i wędrówkach ludów (48-50 min); pustce osadniczej (50-53); 
                  • Słowianach (ok. 53 min. i dalej), w tym: pochodzeniu (od zawsze tutaj: ok. 57 min.)


                • Na ocenę celującą: 

                • Co przed Celtami i Germanami?
                  • Osoby ubiegające się o ocenę celującą powinny:
                    • umieć opisać w 5 punktach (fakty i ciekawostki) społeczność kultur pierwszych rolników na ziemiach polskich:
                  • a) Kultura lendzielska (5 tys. lat p.n.e.),  
                    • twórcy tzw. rondeli, obiektów przypominających Stonehage, starszych od niego o blisko 2 tysiące lat? 
                    • twórców pierwszej (?) cywilizacji na ziemiach polskich
                  • b) Kultury pucharów lejkowatych (3 tys. lat p.n.e.), 
                    • twórcy megalitów, tzw. grobowców kujawskich
                    • pierwsi na świecie twórcy (!?) koła
                • W tym celu:
                  • poprzez ctrl+F, wyszukujemy sobie odpowiednie fragmenty notatki: https://koperlo.blogspot.com/2021/03/klasa-i-sredniowiecze-m-podstawowy.html
                  • lub Oglądamy fragmenty filmów, pt.: 

                Najważniejsze elementy filmu:

                • pierwsze 15 minut, a następnie od ok. 35 do 55 minuty: https://youtu.be/DORM3KxSbc4?t=2299 i odpowiedz jednym zdaniem na każde z pytań (łącznie wystarczy 6 zdań):
                • Podpowiedzi, np. Jak scharakteryzować w 5 zdaniach ludzi kultury pucharów lejkowatych
                • 0) Czym były grobowce kujawskie? Czemu powstały?
                • 2a) Jaki "list z przeszłości" sprzed 5 tys. lat odnalazł i zinterpretował prof. Kruk? 
                • 2b) Dlaczego to osiągnięcie spektakularne na skalę światową (W czym mieszkańcy ziem polskich wyprzedzili mieszkańców najwyżej rozwiniętej cywilizacyjnie Mezopotamii?!)
                • 3a). Jak duże były kopalnie w Krzemionkach k. Ostrowca Świętokrzyskiego (np. długość korytarzy?), Co i gdzie z nich eksportowano?
                • 1a). Jak archeolodzy zrekonstruowali mieszkańca/mieszkankę ziem polskich sprzed 4,5 tys. lat (napisz np. Czy da się na podstawie wykopaliska odtworzyć pigmentację, od której zależy np. kolor włosów?) Gdybyś był policjantem, jaki rysopis umieściłbyś w kartotece? 









                Czy Słowianie przyszli na tereny dzisiejszej Polski w VI w., czy też żyli tu już dużo wcześniej? Dla wszystkich, którzy znają proste odpowiedzi wypowiedź prof. Marka Figlerowicza do filmu "Z otchłani pradziejów" /reż. Zdzisław Cozac/